Puzzle

Oprócz układanek dla dzieci tworzono również puzzle dla dorosłych, które miały odpowiednią dla nich tematykę, np. przedstawiały ważne wydarzenia lub ówczesne osobistości. Wykonywane ręcznie (a więc dosyć drogie) i pakowane w ładne pudełeczka puzzle były często eleganckimi podarunkami.

W drugiej połowie XIX wieku dotarły do reszty Europy i USA. W tym samym czasie rozpoczęto też maszynową produkcję puzzli, dzięki czemu elementy były lepiej dopasowane. Początkowo nie zazębiały się w ogóle. Wystarczył więc jeden niezgrabny ruch lub przeciąg, by długo układane puzzle rozpadły się na pojedyncze elementy.

Zastosowanie pił włośnicowych do wycinania puzzli pozwoliło uzyskiwać dokładniejsze części układanki. Ponadto zaczęto również ciąć obrazki na elementy, które nie miały kształtów przyjętych na rysunkach. Natomiast wymyślne kształty powodowały, że puzzle były trudniejsze do ułożenia. Pod koniec XIX wieku puzzle zaczęto wykrawać z kartonu, co pozwoliło obniżyć koszty i spopularyzować tę formę rozrywki. Początkowo były one przeznaczone dla dzieci. Dopiero z początkiem XX wieku puzzle tekturowe zaczęto wycinać za pomocą specjalnego wykrojnika.

W ten sposób na początku XX wieku dostępne były zarówno puzzle drewniane jak i tekturowe. Puzzle drewniane wciąż jednak dominowały, gdyż ich producenci byli przekonani, że klienci nie będą zainteresowani tanimi, tekturowymi puzzlami. Oczywiście, inną motywacją producentów i dostawców puzzli był zysk ze sprzedaży drewnianych puzzli (mogli je sprzedawać za $1.00), który był dużo wyższy od zysku z puzzli kartonowych, które zazwyczaj sprzedawano za ok. 25¢.  

Złoty wiek puzzli przypadł na lata 20-te i 30-te XX wieku wraz z pojawieniem się w Wielkiej Brytanii takich firm jak Chad Valley i Victory, a w Stanach Zjednoczonych Einson-Freeman, Viking i innych, które produkowały szeroki asortyment puzzli. Jednocześnie odkryto zastosowanie puzzli w strategiach marketingowych jako element reklamy. Praktykę tę rozpoczął w 1931 r. Einson-Freeman w Nowym Jorku, dodając puzzle przy zakupie szczoteczek do zębów. Innym zastosowaniem puzzli, mającym duże znaczenie dla utrwalenia ich pozycji w świadomości ludzi, było wprowadzenie w 1931 r. w Nowym Jorku „puzzli cotygodniowych" - przypadło to akurat na czasy Wielkiego Kryzysu. Początkowy nakład wyniósł 12 tys. sztuk puzzli, by wkrótce osiągnąć nakład 100 tys. i następnie 200 tys.

Mogłoby się wydawać dziwne, że puzzle tak dobrze się sprzedawały w okresie recesji, lecz powód był prosty - puzzle oferowały doskonałą rozrywkę za nieduże pieniądze. Cotygodniowe puzzle wyśmienicie nadawały się zarówno do zabawy w pojedynkę jak i w grupie oferując wielogodzinne miłe spędzenie czasu. Co więcej, puzzle te były "przechodnie" - po ich ułożeniu przez jedną osobę, można je było przekazać innym członkom rodziny lub przyjaciołom. Ponadto, ważnym aspektem puzzli, jaki odkryto wśród entuzjastów puzzli w tym trudnym okresie, było to, że proces układania puzzli jest świetnym sposobem, by zredukować stres.

Popularność puzzli stale rosła i zdobywały one kolejne rzesze wielbicieli. Z biegiem lat obrazki składały się z coraz większej ilości części. Wymyślano także zróżnicowane wzory i warianty. Dziś puzzle wciąż bawią miliony ludzi na całym świecie i nic nie zapowiada, by miało się to zmienić.